گیاهان دارویی در تغذیه طیور

گیاهان دارویی در تغذیه طیور

 

در دهه های اخیر رشد قابل توجهی در جمعیت انسانی مشاهده شده است و طبق برخی منابع،جمعیت زمین تا سال 2050 به ده میلیارد نفر خواهد رسید که مستقیما منجر به افزایش تقاضا برای مواد غذایی ارزان قیمت به ویژه گوشت و محصولات تولید شده از گوشت حیوانات مزرعه ای از جمله طیور خواهد شد.
قدمت استفاده از گیاهان دارویی برای درمان یا بهبود عفونت ها و اختلالات هم در انسان و هم در حیوانات به سالیان دور باز می گردد. برخی از گیاهان دارویی باعث افزایش راندمان تولید در طیور تخمگذار میشوند. گیاهان دارویی باعث بهبود ضریب تبدیل غذایی شده و عملکرد روده حیوان را تقویت میکنند. کاهش اثرات بیماری یکی دیگر از فواید گیاهان دارویی برای طیور مختلف میباشد.
در سالهای اخیر به علت استفاده بی رویه و مدام از برخی آنتی بیوتیک ها در درمان بیماری های طیور، برخی از ویروس ها و عوامل بیماری زا به آنتی بیوتیک ها مقاوم شده اند و همچنین ممنوعیت استفاده از آنتی بیوتیک در اکثر کشورهای اروپایی،تهدید پاتوژن های نو ظهور و تقاضای روز افزون برای محصولات طیور،نیاز به تولید محصولات بر پایه ترکیبات طبیعی را بیشتر کرده است. استفاده از آنتی بیوتیک ها در پرورش طیور علاوه بر پیدایش گونه های مقاوم میکروبی، برای مصرف کننده نیز عوارضی به همراه می آورد و باعث ایجاد حساسیت میشود. چراکه بقایای آنتی بیوتیک در گوشت و تخم طیور رسوب میکند و اثر سوء برای مصرف کننده دارد. برای همین در بیشتر کشورهای اروپایی استفاده از آنتی بیوتیک در پرورش طیور ممنوع یا بسیار محدود شده است.
گیاهان دارویی حاوی ترکیبات زیست فعالی هستند که دارای خواص ضد میکروبی، آنتی‌اکسیدانی، ضد التهابی و تعدیل‌کنندۀ پاسخ‌های سیستم ایمنی هستند که می‌تواند عملکرد رشد را بهبود بخشند، کارآیی خوراک را افزایش و وضعیت سلامت جوجه‌های گوشتی را بهبود بخشد. مطالعات متعدد نشان داده است که گنجاندن گیاهان دارویی در خوراک جوجه‌های گوشتی می‌تواند به طور قابل توجهی پارامترهای عملکردی پرنده مانند افزایش وزن بدن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک را بهبود بخشد. علاوه بر این، نشان داده شده است که گیاهان دارویی پاسخ‌های ایمنی جوجه‌های گوشتی را تقویت کرده و از این طریق بروز بیماری‌های مختلف از جمله عفونت‌های باکتریایی، کوکسیدیوز و اختلالات مرتبط با استرس اکسیداتیو را کاهش می‌دهند. استفاده از گیاهان دارویی به عنوان مکمل‌های خوراک طیور در سال‌های اخیر در تلاش برای توقف استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها و محرک‌های رشد مصنوعی توجه فزاینده‌ای را به خود جلب کرده است.
ترکیبات فیتوژنیک از چهار گروه اصلی گیاهان دارویی، ادویه‌ها، اسانس‌ها و اولئورزین‌ها تشکیل شده‌اند. ترکیبات مشتق شده از گیاهانی نظیر دارچین، زنجبیل، فلفل، زردچوبه، رزماری، پونه کوهی، آویشن، مریم گلی و غیره به دلیل خواص ضدمیکروبی، آنتی‌اکسیدانی، تقویت‌کننده سیستم ایمنی، بهبود مصرف خوراک، بهبود هضم، ارتقاء رشد و عملکرد حیوانات تأثیر مثبت دارند و مشکلات گوارشی مانند اسهال را کاهش می دهند،این ترکیبات می‌توانند به عنوان آنتی بیوتیک‌های طبیعی توسط دام و طیور مصرف شوند.
هم چنین گیاهان دارویی دارای خاصیت آنتی اکسیدانی می باشند و آنتی اکسیدان ها در ارتقای سیستم ایمنی و جلوگیری از انواع عفونت ها نقش اساسی دارند، البته مصرف گیاهان طبیعی در جیره غذایی مرغ‌ها ارزان‌قیمت و ساده است.
روغن های فرار استخراج شده از گیاهان دارویی مخلوطی از ترکیبات آروماتیک و مواد فرار مختلف هستند که بسیاری از آنها دارای خاصیت ضد میکروبی می باشند.

همچنین فیتوبیوتیک ها در خوراک حیوانات رشد،یکپارچگی روده،عملکرد آنتی اکسیدانی،جذب مواد مغذی و ایمنی را افزایش داده و مشکلات گوارشی مانند اسهال را کاهش می دهند.
هم چنین گیاهان دارویی دارای خاصیت آنتی اکسیدانی می باشند و آنتی اکسیدان ها در ارتقای سیستم ایمنی و جلوگیری از انواع عفونت ها نقش اساسی دارند، البته مصرف گیاهان طبیعی در جیره غذایی مرغ‌ها ارزان‌قیمت و ساده است
روغن های فرار استخراج شده از گیاهان دارویی مخلوطی از ترکیبات آروماتیک و مواد فرار مختلف هستند که بسیاری از آنها دارای خاصیت ضد میکروبی می باشند و همچنین استفاده از گیاهان دارویی می‌تواند ۲۰-۳۰% هزینه خوراک را کاهش دهد.

 

محدودیت های مصرف گیاهان دارویی برای دام و طیور:
مصرف مکمل گیاهی برای دام و طیور بسیار مفید است، اما باید به محدودیت‌های مصرف آن توجه کرد. مصرف بیش از حد مکمل های گیاهی می‌تواند به دام‌ها آسیب برساند. به عنوان مثال، مصرف بیش از حد آنها می‌تواند باعث اختلالات گوارشی، اسهال و تهوع در دام‌ها شود همچنین مکمل گیاهی نباید جایگزین جیره اصلی دام‌ها باشد و باید به عنوان یک مکمل تغذیه‌ای در نظر گرفته شود.

فواید استفاده از گیاهان دارویی در پرورش طیور:
•    کیفیت رنگ
•    کاهش ضریب تبدیل غذایی
•    کاهش اکسیداسیون چربی
•    تقویت سیستم ایمنی
•    افزایش وزن در جوجه‌های گوشتی
•    بهبود بیماریهای تنفسی
•    جلوگیری از رشد باکتری
•    خوش طعم کردن گوشت جوجه‌ها
•    کاهش بار میکروبی در لاشه
•    دفع انگل‌ ها و بهبود سلامت روده
•    افزایش اشتهای پرنده

_آویشن(Thymus vulgaris):

 

گیاه آویشن با نام علمی Thymus vulgaris  گیاهی گلدار از خانواده Lamiaceae که با نام آویشن شناخته می شود.
این گیاه تقریبا در همه جای دنیا برای مصارف دارویی و ادویه استفاده می شود.عمدتا در مناطق مدیترانه ای رشد می کند.
از مشخصه های شناسایی آن وجود برگ های نازک و متقابل و ساقه های منشعب است که پوشیده از کرک می باشد.
ترکیبات فنولی موجو در آویشن دارای فعالیت ضد باکتریایی و ضد قارچی بسیار بالایی است،تحقیقات نشان داده است که وجود تیمول و کارواکرول باعث افزایش عملکرد،فعالیت آنتی اکسیدانی،تاخیر در اکسیداسیون لیپید،افزایش فعالیت آنزیم های گوارش و بهبود پاسخ های ایمنی جوجه های گوشتی می شود.
 
مزایای استفاده از آویشن در تغذیه طیور:
_کاهش بار میکروبی در لاشه
_کیفیت رنگ
_کاهش اکسیداسیون لیپیدها
_افزایش طعم و ضریب تبدیل غذایی

_سیر:(Alliumsativum):

گیاه سیر با نام علمی Allium sativum دارای مواد موثره آلیسین،آجوئن و اس_آلیل سیستئین.
کاربرد گیاه سیر در خوراک جوجه های گوشتی به دلیل دارا بودن فعالیت ضد میکروبی و کاهش کلسترول سرم و بهبود سلامت کبد باعث بهبود سلامت و عملکرد آن ها می شود.استفاده از پودر سیر در جیره می تواند باعث افزایش وزن پرنده و کاهش میزان تجمع چربی در لاشه جوجه های گوشتی گردد.
در واقع سیر به عنوان یک آنتی بیوتیک طبیعی،در درمان بیماری های عفونی و تنفسی ماکیان موثر است و عوارض 
آنتی بیوتیک ها را نیز ندارد.
سیر به عنوان ضد انعقاد،آنتی اکسیدان،کاهش دهنده چربی خون،تنظیم فشار خون،ضد پیری و سم زدای فلزات سنگین استفاده می شود.

_زرد چوبه:(Curcumalongal):

زرد چوبه از خانواده Zingiberaceae ، یک گیاه علفی ریزوماتوز متعلق به خانواده زنجبیل است.
کورکومین یکی از اجزای اصلی زردچوبه است و معمولا به عنوان ادویه و رنگ دهنده غذا استفاده می شود.
کورکومین برای طیور دارای خواص ضد التهابی و اثرات کاهش دهنده چربی و کلسترول است.
کاربردهای درمانی گیاه زردچوبه در مرغداری:
_درمان بیماری ها و مسمومیت کبدی طیور
_کاهش استرس گرمایی
_تاثیر زردچوبه بر افزایش رشد در پرورش طیور
_اثرات ضد کوکسیدیایی زردچوبه
_اثرات زردچوبه بر سیستم ایمنی طیور.

پونه کوهی: (Oregano):

پونه کوهی (Oregano)از خانواده  Lamiaceae  نیز به دلیل ترکیبات فنلی خود مانند “کارواکرول” و “تیمول” شناخته شده است. این ترکیبات، خواص ضدمیکروبی و ضدقارچی فوق‌العاده‌ای دارند و می‌توانند به طور مؤثر با باکتری‌هایی مانند سالمونلا و اشرشیا کلی مبارزه کنند. اضافه کردن عصاره یا روغن پونه کوهی به خوراک، به بهبود سلامت دستگاه گوارش، کاهش التهاب و افزایش جذب پروتئین کمک می‌کند. این خواص، پونه کوهی را به یک ابزار حیاتی برای کنترل سلامت روده و کاهش نیاز به مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها تبدیل کرده است. پونه سرشار از ترکیبات آنتی‌ اکسیدانی مانند پلی‌ فنول‌ ها و فلاونوئیدها است که سیستم ایمنی طیور را تقویت می‌ کنند. این ترکیبات با کاهش استرس در بدن طیور، مقاومت پرندگان در برابر بیماری‌ های عفونی را افزایش می‌ دهند. 

مزایای پونه در تغذیه طیور:
افزایش وزن در جوجه‌های گوشتی: اضافه کردن پودر پونه به جیره غذایی می‌تواند تولید درصد گوشت سینه مرغ را افزایش دهد. تخمگذاری بهتر: در طیور تخم‌گذار، پونه باعث بیشتر شدن میزان سفیده و زرده تخم مرغ می‌شود و همچنین پونه کوهی بسیار بیشتر از گیاهان دیگر به عنوان یک آنتی بیوتیک طبیعی عمل می کند و سیستم ایمنی پرنده را تقویت می کند. پونه کوهی می تواند تاثیر مثبتی بر سیستم گوارش، تحریک اشتها، تحریک ترشح صفرا و آنزیم های ناحیه روده و فلور طبیعی روده داشته باشد.

نتیجه گیری:
کاربرد گیاهان دارویی در تغذیه طیور نه ‌تنها یک روش طبیعی و اقتصادی برای بهبود سلامت و رشد طیور محسوب می‌شود، بلکه با جایگزینی بخشی از داروهای شیمیایی و صنعتی، می‌تواند به تولید محصولات سالم‌تر و ارگانیک‌تر کمک کندو همچنین استفاده از گیاهان دارویی، فراتر از یک چاشنی طبیعی ابزارهای قدرتمندی برای بهبود عملکرد و سلامت طیور هستند و همچنین اسانس های گیاهی مانند آنتی بیوتیک ها عمل می کنند، یعنی دارای طیف گسترده ای از فعالیت های ضد میکروبی علیه باکتری ها، قارچ ها و تک سلولی ها هستند